Đèn flash và đèn studio: chọn speedlight hay monolight?

Speedlight là đèn flash nhỏ gọn chạy pin AA hoặc pin lithium, gắn trên máy hoặc đặt rời, phù hợp chụp sự kiện, cưới hỏi, chân dung di động. Monolight là đèn studio công suất lớn hơn, có đèn mô hình, gắn được nhiều loại softbox, phù hợp chụp sản phẩm, chân dung studio hoặc ngoài trời cần áp đảo ánh nắng. Nhiều nhiếp ảnh gia bắt đầu bằng một speedlight, rồi bổ sung monolight chạy pin khi công việc đòi hỏi. Bài viết giúp bạn hiểu sự khác biệt và chọn đúng.

Vì sao cần đèn khi đã có máy ISO cao

ISO cao giúp ảnh đủ sáng, nhưng không thay đổi được chất lượng ánh sáng. Đèn flash cho bạn quyền quyết định hướng sáng, độ cứng mềm, tương phản giữa chủ thể và nền. Bạn có thể tạo ánh sáng cửa sổ trong căn phòng không có cửa sổ, cân bằng mặt người với bầu trời hoàng hôn, hay đóng băng giọt nước trong tích tắc nhờ thời gian phát sáng cực ngắn.

Các thông số cần hiểu

• Công suất: speedlight thường được mô tả bằng chỉ số GN (Guide Number), monolight bằng Ws (watt-giây). Hai cách đo khác nhau nên không quy đổi trực tiếp, nhưng nhìn chung monolight mạnh hơn nhiều.
• Thời gian hồi đèn (recycle time): thời gian sạc lại để bắn tiếp ở công suất đầy. Quan trọng khi chụp sự kiện liên tục.
• TTL: máy tự đo sáng qua ống kính và điều chỉnh công suất đèn. Tiện cho sự kiện ánh sáng thay đổi liên tục.
• HSS (High Speed Sync): đồng bộ tốc độ cao, cho phép dùng tốc độ màn trập nhanh hơn tốc độ đồng bộ của máy, cần khi mở khẩu lớn ngoài nắng.
• Hệ điều khiển không dây: radio 2.4GHz là chuẩn hiện nay, ổn định hơn quang học.

Speedlight: nhỏ mà có võ

Ưu điểm

• Nhỏ gọn, bỏ túi, chạy pin, gắn trực tiếp lên máy.
• Đầu xoay nghiêng để dội trần, dội tường, cực kỳ hữu ích trong tiệc cưới.
• TTL, HSS hầu như có sẵn; giá dễ tiếp cận.

Hạn chế

• Công suất giới hạn khi dùng softbox lớn hoặc cạnh tranh với nắng trưa.
• Bắn liên tục ở công suất cao dễ quá nhiệt.
• Không có đèn mô hình mạnh để xem trước bóng đổ.

Monolight: sức mạnh và kiểm soát

Ưu điểm

• Công suất lớn, hồi đèn nhanh, ổn định màu giữa các lần bắn.
• Đèn mô hình (modeling light) giúp quan sát ánh sáng trước khi chụp.
• Ngàm phụ kiện chuẩn (phổ biến là ngàm Bowens) dùng được softbox, beauty dish, tổ ong, snoot đa dạng.
• Nhiều mẫu chạy pin cho chụp ngoài trời.

Hạn chế

• To, nặng, cần chân đèn chắc và túi riêng.
• Giá cao hơn; mẫu cắm điện cần nguồn điện tại địa điểm.

Ở giữa: đèn "pocket" và đèn đầu tròn

Có một nhóm đèn lai giữa hai loại: thân nhỏ gần như speedlight nhưng công suất cao hơn, chạy pin lithium, có thể thay đầu đèn. Godox AD200 là ví dụ phổ biến. Ngoài ra các speedlight đầu tròn như Godox V1 cho ánh sáng tỏa đều, tự nhiên hơn đầu chữ nhật truyền thống. Ở Việt Nam, Godox là thương hiệu rất phổ biến nhờ giá hợp lý và hệ điều khiển không dây thống nhất giữa speedlight và monolight.

So sánh nhanh

Bộ đèn gợi ý theo nhu cầu

Người mới tập chụp đèn

Một speedlight có TTL và trigger, một chân đèn, một dù xuyên sáng. Bắt đầu bằng kiểu sáng chéo 45 độ cho chân dung. Bài ánh sáng và tạo dáng chân dung giải thích các kiểu sáng cơ bản.

Chụp cưới, sự kiện

Hai speedlight (một trên máy, một dự phòng hoặc đặt rời), pin sạc dự phòng, tản sáng nhỏ. Học kỹ thuật dội trần để ánh sáng mềm và tự nhiên.

Chụp sản phẩm bán hàng online

Hai monolight cắm điện công suất vừa, softbox chữ nhật, tấm phản quang, nền trắng. Ánh sáng ổn định giúp ảnh giữa các sản phẩm đồng đều, tiết kiệm thời gian hậu kỳ.

Chân dung ngoài trời chuyên nghiệp

Một đến hai monolight chạy pin, softbox bát giác hoặc beauty dish, chân đèn có bao cát giữ khi gió lớn.

Phụ kiện tản sáng

Đèn trần trụi cho ánh sáng cứng. Kích thước phụ kiện so với chủ thể quyết định độ mềm: softbox càng lớn, đặt càng gần, ánh sáng càng mềm. Dù phản sáng rẻ và gấp gọn, softbox kiểm soát ánh sáng tốt hơn, tổ ong (grid) giới hạn vùng sáng, snoot tạo vệt sáng nhỏ. Bắt đầu với một softbox cỡ vừa là đủ cho phần lớn chân dung.

Kỹ thuật dội đèn với speedlight

Trong tiệc cưới hay sự kiện ở nhà hàng, xoay đầu đèn lên trần hoặc sang bức tường bên cạnh để ánh sáng phản xạ thành nguồn sáng lớn, mềm. Trần trắng thấp cho kết quả đẹp nhất; trần cao hoặc tối màu sẽ hút sáng, khi đó dội vào tường gần hoặc dùng tấm hắt nhỏ gắn trên đầu đèn. Tránh dội vào bề mặt có màu như tường gỗ đỏ vì ánh sáng sẽ nhuốm màu lên da người. Kết hợp tốc độ màn trập chậm vừa phải để giữ không khí ánh đèn trong phòng, thay vì để hậu cảnh tối đen.

An toàn và bảo quản

• Dùng bao cát cho chân đèn, nhất là ngoài trời và khi có trẻ em.
• Không chạm vào bóng đèn mô hình khi đang nóng.
• Tháo pin AA khỏi speedlight khi không dùng lâu để tránh chảy pin.
• Vận chuyển pin lithium của đèn theo quy định hàng không khi bay.

Khi đã quen đèn, bạn sẽ thấy mình không còn phụ thuộc thời tiết và giờ giấc. Nếu bạn định nhận chụp chân dung hay sản phẩm có thu phí, bài cách báo giá chụp ảnh giúp bạn tính chi phí thiết bị vào giá dịch vụ.